Uygulamada İcra Hukuku – 2. Bölüm – İcra Müdürlüklerinin yapısı ve işleyişi

İcra İflas Müdürlükleri, bir alacağın, hakkın yerine getirilmesinde devlet gücünün kullanılması amacıyla kurulmuş birimlerdir. Makalemizde,  iflas müdürlüklerinden ziyade, icra müdürlükleri, icra müdürlüklerinde yapılacak işlemler, açılacak talepler, ve uygulamaya yönelik bilgilendirmelere yer verilecektir.

Devlet, bir alacağın tahsili ya da bir ilamın yerine getirilmesi hususunda alacaklıya bunu icra müdürlükleri vasıtasıyla yerine getirme imkanı sunmaktadır. Alacağın icra yolu ile tahsil edilmesi durumunda ise, tahsil ve cezaevi adı altında harç almayı da ihmal etmemektedir. Cezaevi miktarı %2 olup sabittir. Yükümlüsü ise alacaklıdır. Tahsil harcı ise borçluya aittir ve dosyanın bulunduğu aşamaya,tahsilat türüne, haciz olup olmamasına göre değişiklik gösterir.  (%2,27, %4,55, %9,1 gibi) Harçlar konusuna ileride daha detaylı değinilecektir.

Hukuk sistemimizde 2004 sayılı İcra İflas Kanunu 1932 yılında yürürlüğe girmiş, zaman içerisinde bir takım değişikliklere uğramış ise de hala bu kanun yürürlüktedir. İcra müdürlüklerinde yapılan işlemlerde bu kanun esas alınmaktadır. Dolayısıyla icra hukuku ile ilgilenen her avukatın kanun maddelerini ezbere bilmesi gerekmemekte ise de bu kanunun temel hüküm ve ilkelerine hakim olması gerekmektedir. İcra hukuku tamamen şekli hukuktur. Şekli hukuktan kasıt madde metinlerinin maddede belirtilen şekilde ifa edilmesi zorunludur. Yoruma açık değildir. Kanunda belirtilen sürelerin değiştirilmesi mümkün değildir. İcra işlemlerinin kanunda gösterildiği şekilde ve kanunda belirtilen süreler içerisinde yapılması temel kuraldır. Buna aykırılık işlemin iptalini gerektirecektir. Bu da müvekkil için hak ve para kaybı anlamına gelmektedir.

Her yargı ili çevresinde yeteri kadar İcra dairesi bulunmaktadır. İcra daireleri , İcra Müdürü, Müdür yardımcıları ve katiplerden oluşmaktadır. İcra müdürleri genellikle müdürlüğün işleyişi, kasanın tutulması gibi işlemlerden sorumlu olup, icra müdürlüğünde çoğunlukla karar verenler icra müdür yardımcılarıdır. İcra müdür yardımcılarının verdiği karar doğrultusunda müzekkere yazmak, tebligat göndermek, hacze gitmek gibi sair işlemler katipler tarafından yerine getirilmektedir. Özetle, İcra müdürlüğünde işlem için öncelikle müdür yardımcısından karar almak ardından verilen karar doğrultusunda katipler vasıtasıyla işlem yapmak gereklidir.

İş yükü yoğun olan, birden fazla müdür yardımcısı bulunan icra müdürlüklerinde, icra dosyaları için genellikle iş bölümü yapılmaktadır. İş bölümünden kasıt, genellikle sonu tek haneli olan dosyalara bir icra müdür yardımcısı, çift haneli olanlara başka bir icra müdür yardımcısı bakmaktadır. Aynı iş bölümü katipler için de geçerlidir. Dolayısı ile dosyanız için hangi müdür yardımcısından karar alacağınızı, müzekkere yazılacaksa / işlem yapılacaksa bunu hangi memura yaptırabileceğinizi, dosya numaranıza ve görevlilerin masalarında bulunan uyarı yazılarına bakarak belirlemeniz gerekecektir.

Genel işleyiş böyle olmakla birlikte, müdür yardımcısının kendi iş bölümüne girmeyen dosyaya da karar vermesi / başka bir katibin müzekkereyi yazması pekala mümkündür.

Tabi tüm bunları yapmadan önce, o tozlu raflardan icra dosyanızı öncelikle buldurup çıkartmanız gerekmektedir.

Esas Dosya – Talimat Dosyası ayırımı

İcra müdürlüklerinde ” esas” ve “talimat” olmak üzere iki tip dosya bulunmaktadır. Esas dosyalar, İcra müdürlüğünün bulunduğu yargı bölgesinde başlatılan dosyalardır. Her icra müdürlüğü kendi yargı sınırları içerisinde işlem yapabilir. İşlem yapılacak yer, icra müdürlüğünün yargı sınırları dışındaysa icra müdürlüğü bu işlemleri talimat yoluyla yaptırır. Örneğin Esas icra takibini İstanbul’dan başlatmış iseniz, Yalova’daki bir adrese İstanbul İcra müdürlüğü hacze gidemez. Bu işlem için İstanbul İcra müdürlüğü, Yalova İcra müdürlüğüne Talimat yazmak mecburiyetindedir. Gelen talimat üzerine Yalova İcra Müdürlüğü, talimat dosyası oluşturur. Talimatın gereğini yerine getirdikten sonra Esas İcra Müdürlüğüne bu hususta bilgi verir. Bir diğer örnek yine İstanbul’dan başlatılmış bir icra takibinde, kaydına haciz konulan bir gayrimenkul Çerkezköy’de ise İstanbul İcra Müdürlüğü gayrimenkulün kıymet taktiri ve satışı için Çerkezköy İcra Müdürlüğüne talimat yazmak mecburiyetindedir. Aynı şekilde Çerkezköy İcra Müdürlüğü talimat numarası vermek suretiyle önce dosyanın kaydını yapacak, ardından talimatın gereğini yerine getirerek Esas icra Müdürlüğü olan İstanbul’a bu hususta bilgi verecektir. Özetle İcra Müdürlüklerinde Esas olarak kayda açılan dosyalar ayrı numara verilmek suretiyle ayır bir bölümde, başka icra müdürlüklerinden gelen talimatlar için açılan talimat dosyaları ise ayrı numara verilmek suretiyle ayrı bir bölümde muhafaza edilmektedir. Bu yüzden İcra Müdürlüğü’ne gidip, 2015/1438 dediğinizde bu numarada hem esas hem de talimat dosyası bulunacağından, dosyanın esas mı talimat mı olduğunu da söylemeniz gerekecektir.

Esas numarası verilirken takibin başlatıldığı yıl başlangıç olarak alınmakta, sistem tarafından diğer numara otomatik olarak belirlenmektedir. Dolayısıyla dosya numarasının isteğe göre belirlenmesi söz konusu değildir.

İcra Müdürlüklerinde dosya çıkartmak üzere görevlendirilmiş görevliler bulunmaktadır. Genellikle dosya çıkartma işlemi, bu görevliler tarafından yerine getirilir. Bazı icra müdürlüklerinde, dosya bölümüne kimsenin girmesine izin verilmezken, bazı icra müdürlüklerinde ise iş başa düşer, muhatap bulamazsınız. Bu gibi durumlarda muhatap beklemek yerine dosyanızı kendiniz çıkarmanız gerekebilir.

İcra Müdürlüğü raflarında bulunan binlerce dosya gözünüzü korkutmasın. O hengamenin de kendi içinde bir düzeni vardır. Eğer icra müdürlüğündeki dosya düzenine yabancıysanız, görevlilerden birine örneğin “2016 Esaslar” ne tarafta diye sorup, dosyayı bulma sürenizi kısaltabilirsiniz.

Bazen aradığınız dosya yerinde olmaz. Doğru yere baktığınızdan eminseniz, dosyanın yerinde olmamasının bir kaç nedeni olabilir;

a- Dosya işlem yapmak için çıkarılmış ancak yerine konmamış olabilir: En sık rastlanan durumdur. Yerine girmemiş dosyalara bakmanız gerekecektir. Eğer yerine kaldırılacak dosyaların içinde yok ise, müzekkere yazılmak / sorgu yapılmak üzere katiplerde olabileceği gibi, karar verilmek üzere icra müdürlerinin / müdür yardımcılarının masasında da olabilir.

b-Kaydı kapalı olabilir: İcra Müdürlüklerinde, genellikle yıl sonlarında genel dosya taraması yapılır ve düşen dosyaların kaydı kapatılır.Eğer icra dosyasında son işlem tarihinin üzerinden bir yıl geçmiş ise, icra müdürlükleri, dosya içeriğini inceleme gereği duymadan, dosya düşmüş denilerek kaydı kapatılır. Kaydı kapatılan dosyalar da genellikle arşive kaldırılır. Katiplerden birine, dosya numaranızı söyleyip,  kaydının kapalı olup olmadığına baktırmanızda fayda var. Eğer kapanmış ise, dosyanın arşivden çıkarılmasını istemeniz gerekecektir…

c-Mahkeme istemiş olabilir: Görülmekte olan bir davada delil olarak gösterilmiş veya icra dosyası, şikayet vb nedenlerle icra mahkemesine gönderilmiş olabilir. Dosya isteme yazıları, ilgili mahkemece UYAP üzerinden gönderildiğinden, yine katiplerden birine sorarak,dosyanın,  herhangi bir yere gönderilip gönderilmediğini de kolaylıkla öğrenebilirsiniz.

Her mahkemenin / icra müdürlüğünün bir zimmet defteri bulunur. İstenilen dosyaların bu zimmet defterine kaydı yapılır. Örneğin, icra mahkemesi bir icra dosyasını istemiş ise, görevli memur,  bir üst yazı ile birlikte, dosyayı mahkemeye çıkartır. Mahkeme kaleminde dosyayı teslim alan kişi , hangi dosyaya istendiği, tarih sicil no yazar ve imza atar.  Eğer sistemde dosya için mahkemeden isteme yazısı gelmişse, görevli memurlardan zimmet defterini isteyin. Zimmet defterinden de aradığınız dosyayı tarayın. Hangi tarihte kime teslim edilmiş, hangi dosyaya gönderilmiş öğrenin.

Eğer amacınız sadece dosyayı incelemekse, elinizdeki bilgilerle  ilgili mahkemenin yolunu tutun. Yok ben işlem yapacaktım diyorsanız, isteme yazısı yazdırmadan mahkemeye gitmeyin. Çünkü alacaklı taraf da olsanız, size icra dosyası teslim etmeyeceklerdir. Böyle bir durumla karşılaşırsanız, icra müdürlüğündeki görevli memurlardan dosya isteme yazısı yazılmasını talep edin. Memur, UYAP üzerinden dosya isteme yazısı yazıp, müdür yardımcısının onayına sunacaktır. Müdür onayladıktan sonra, yazı mahkeme dosyasının ekranına düşer. Sonrasında mahkeme kalemine gidip, derdinizi anlatır ve dosyanın icra müdürlüğüne indirilmesini talep edersiniz. Aynı zimmet prosedürü burada da uygulanır.

d-Dosyaya para gelmiş olabilir: Dosyada maaş haczi vs olup tahsilat yapılmışsa, para gelen dosyalar, genellikle , kasa işlemlerinden sorumlu kişi olan icra müdürünün masasından çıkar. Müdüre sorun.

Dosya kayıp/çalınmış olabilir: Kaydı açıksa, yerinde yoksa, para gelmemişse, yerine gireceklerin içinde yoksa, herhangi bir mahkeme de istememişse, geçmiş olsun, zorlu bir süreç sizi bekliyor demektir. Kayıp dosya bulunamaz ise, yerine oluşturulan yeni dosyaya iz dosyası adı verilmektedir. İcra müdürlükleri, kayıp dosya yerine hemen iz dosyası oluşturmazlar. Zimmetlerinde olan her dosyanın hesabını vermekle yükümlüdürler çünkü…Önce “Bulunur elbet” deyip dosya numaranızı not alırlar ve sizden biraz süre isterler. Aradan makul bir süre geçtikten sonra tüm aramalara rağmen dosya bulunamamışsa, dosya yeni baştan toparlanır. Dosya daha önceden taranıp uyapa atılmışsa işiniz kolay. Ancak uyapta kayıt yoksa yandınız. Tebligat parçalarından tutun ne varsa hepsinin yeni baştan toparlanması, suretlerinin bulunup dosyaya konulması gerekecektir… O yüzden, kaybolma /çalınma olasılıklarına karşı hazırlıklı olmak için, özellikle büyük meblağlı dosyaları periyodik aralıklarla taratıp uyapa attırmak, bu mümkün olmazsa, dosyaya gelen evrakların birer suretlerini düzenli bir şekilde muhafaza etmek, dosyayı yeni baştan toparlarken işinizi ciddi anlamda kolaylaştıracaktır. Yoksa bu durum sizi aylarca uğraştıracaktır…

 

1 Cevap

  1. Devamı gelsin lütfen, elinize sağlık çok faydalı bir içerik.

Cevapla

Email adresiniz paylasilmaz.. Zorunlu alanlari doldurunuz. *

*